Публикација: „Сајбер брана“ – Прирачник за дигитална писменост и безбедност

Институтот за добро управување и евроатлантски перспективи (ИДУЕП), во соработка со најголемата македонска младинска платформа Студентарија.мк, го објави прирачникот „Сајбер брана“, наменет за младите и за сите кои сакаат побезбедно, покритичко и поодговорно да се движат низ дигиталниот свет.

Преку практични совети, примери и лесно применливи алатки, прирачникот обработува повеќе важни теми:

  • како да препознаеме дезинформации и манипулативни содржини;
  • како практично да проверуваме информации, фотографии и извори;
  • кои се најчестите интернет измами и како да ги избегнеме;
  • како да ги заштитиме личните податоци, профилите и дигиталниот идентитет;
  • кои паметни дигитални и сајбер-безбедносни навики треба да ги развиваме;
  • како дигиталната средина влијае врз менталното здравје;
  • како да препознаеме содржини создадени со вештачка интелигенција и „дипфејк“ (deepfake) технологии;
  • како функционираат алгоритмите, „филтер-меурите“ и „ехо-коморите“;
  • што значи да бидеме одговорни дигитални граѓани.

Посебен дел од публикацијата е посветен на креативните трудови изработени од младите учесници во проектот. Преку постери, мемиња, инфографици, фотографии и видеа, тие ги преточија своите знаења и пораки за дигитална безбедност, критичко размислување и препознавање дезинформации во содржини блиски до нивната генерација.

На крајот од прирачникот се наоѓа и практичната листа „Моја лична Сајбер брана“, која им овозможува на читателите да ги проверат сопствените дигитални навики и да утврдат што можат да подобрат за да бидат побезбедни во онлајн просторот.

Проектот „Сајбер брана“ покажа дека младите не треба да се гледаат само како корисници на интернетот, туку и како активни сојузници во создавањето побезбедна, поодговорна и покритичка дигитална средина.

 

 

 

 

„САЈБЕР БРАНА“ – ПРИРАЧНИК ЗА ДИГИТАЛНА БЕЗБЕДНОСТ (.pdf)

 

 

 

 

Автори на Прирачникот се Гоше Николов, Билјана Јаневска и Бојан Кордалов. Публикацијата е издадена од Институтот за добро управување и евроатлантски перспективи (ИДУЕП), во соработка со Студентарија.мк, во 2026 година, а во рамки на проектот „Сајбер брана – креативна младинска иницијатива за дигитална писменост и безбедност“, финансиски поддржан од Министерството за социјална политика, демографија и млади.

 

EN version:

Publication: “Cyber Shield” – A Guide to Digital Literacy and Online Safety. The Institute for Good Governance and Euro-Atlantic Perspectives (IDUEP), in cooperation with Studentarija.mk, the largest Macedonian youth platform, has published the “Cyber Shield” manual, intended for young people and everyone who wants to navigate the digital world more safely, critically and responsibly.

Through practical advice, examples and easy-to-use tools, the manual addresses several important topics:

  • how to recognise disinformation and manipulative content;
  • how to verify information, photographs and sources in practice;
  • the most common online scams and how to avoid them;
  • how to protect personal data, online accounts and digital identity;
  • the smart digital and cybersecurity habits we should develop;
  • how the digital environment affects mental health;
  • how to recognise AI-generated content and deepfake technologies;
  • how algorithms, filter bubbles and echo chambers work;
  • what it means to be a responsible digital citizen.

A dedicated section of the publication presents creative works produced by the young participants in the project. Through posters, memes, infographics, photographs and videos, they transformed their knowledge and messages about online safety, critical thinking and recognising disinformation into content that resonates with their generation.

The manual concludes with a practical checklist entitled “My Personal Cyber Shield”, which enables readers to assess their own digital habits and identify what they can improve to stay safer online.

The “Cyber Shield” project demonstrated that young people should not be seen merely as internet users, but also as active allies in creating a safer, more responsible and more critically aware digital environment.

“CYBER SHIELD” – A GUIDE TO DIGITAL SAFETY (PDF, IN MACEDONIAN)

The manual was authored by Goshe Nikolov, Biljana Janevska and Bojan Kordalov. The publication was issued in 2026 by the Institute for Good Governance and Euro-Atlantic Perspectives (IDUEP), in cooperation with Studentarija.mk, as part of the project “Cyber Shield – A Creative Youth Initiative for Digital Literacy and Online Safety”.

Поврзани соддржини

Leave a Comment